Mazowsze wchodzi w drugą połowę 2026 roku z poważnym sporem finansowym: pięć województw i pięć miast, w tym Warszawa, domaga się gwarancji unijnego wsparcia po 2027 roku, bo stolica ma zostać jedynym w Polsce regionem uznanym za w pełni rozwinięty, co grozi ograniczeniem funduszy dla reszty Mazowsza.
Ile pieniędzy z UE dostaje Mazowsze, a ile trafia do Warszawy?
Od 2018 roku województwo dzieli się na dwa regiony NUTS-2: warszawski stołeczny (stolica i 69 gmin) oraz mazowiecki regionalny, czyli pozostałe 86 procent terytorium. W perspektywie 2021-2027 region mazowiecki regionalny dostał w programie FEM ponad 1,6 mld euro, a warszawski stołeczny zaledwie 501 mln euro, mimo że to stolica generuje większość dochodów województwa.
Dlaczego Mazowsze dzieli się na dwa regiony statystyczne?
Unijne zasady przyznawania funduszy opierają się na PKB na mieszkańca. Warszawa z sąsiednimi powiatami dawno przekroczyła progi rozwoju, więc licząc całe Mazowsze jako jeden region, reszta straciłaby dostęp do wyższego dofinansowania. Marszałek Adam Struzik przypomina, że rozwój pojedynczych ośrodków nie oznacza, że cały makroregion pokonał bariery rozwojowe.
Co zmieni się w finansowaniu regionu po 2027 roku?
8 i 9 września 2026 roku przedstawiciele pięciu województw, w tym mazowieckiego, oraz pięciu miast, w tym Warszawy, przyjęli wspólne stanowisko ws. przyszłych zasad polityki spójności. Komisja Europejska planuje zastąpić obecne programy jednym Planem Partnerstwa dla Polski na lata 2028-2034, z pulą około 123 mld euro. Samorządy obawiają się, że nowy system nie gwarantuje minimalnego wsparcia ani regionowi warszawskiemu, ani regionom przejściowym.
Co mówi marszałek Adam Struzik o przyszłości Mazowsza?
Struzik ujął spór wprost: musimy walczyć o dalsze wsparcie dla regionu warszawskiego stołecznego, który stymuluje rozwój całego Mazowsza. Stolica napędza gospodarkę regionu, ale w unijnej księgowości liczy się osobno i może stracić status uprawniający do preferencyjnego finansowania.
| Kategoria | Mazowiecki regionalny | Warszawski stołeczny |
|---|---|---|
| Fundusze UE 2021-2027 | ok. 1,6 mld euro | ok. 501 mln euro |
| Udział w terytorium | ok. 86 procent | ok. 14 procent |
| Status po 2027 (planowany) | możliwy region przejściowy | jedyny w Polsce region wysoko rozwinięty |
Na co Mazowsze wydaje pieniądze w budżecie na 2026 rok?
Sejmik uchwalił budżet z dochodami 6,1 mld zł i wydatkami ponad 8,4 mld zł, czyli deficytem rzędu 2,2 mld zł, pokrywanym między innymi przychodami z pożyczek. Na drogi, szpitale, kulturę i szkoły trafi ponad 3,2 mld zł, a Mazowiecki Zarząd Dróg Wojewódzkich dostał rekordowe 1,65 mld zł.
Czy Koleje Mazowieckie pojadą do CPK?
Województwo zdecydowało, że nie uruchomi własnych połączeń do Centralnego Portu Komunikacyjnego. Pociągi na nowe lotnisko mają obsługiwać przewoźnicy dalekobieżni. Koleje Mazowieckie rozbudowują za to połączenia do lotniska Modlin, gdzie docelowo pociągi mają kursować co 30 minut.
Najczęściej zadawane pytania
Czym różni się region warszawski stołeczny od mazowieckiego regionalnego?
To dwie jednostki NUTS-2 wydzielone w 2018 roku w granicach jednego województwa. Warszawski stołeczny obejmuje stolicę i 69 gmin, a mazowiecki regionalny pozostałe powiaty, zajmujące 86 procent terytorium i otrzymujące wyższe dofinansowanie unijne na mieszkańca.
Ile wynosi budżet województwa mazowieckiego na 2026 rok?
Dochody to 6,1 mld zł, a wydatki przekraczają 8,4 mld zł, z deficytem około 2,2 mld zł.
Co to jest Plan Partnerstwa dla Polski na lata 2028-2034?
To propozycja Komisji Europejskiej zastąpienia obecnych programów jednym dokumentem, w którym do podziału między regiony ma trafić około 123 mld euro.
Dlaczego Mazowsze nie uruchamia własnych pociągów do CPK?
Samorząd uznał, że obsługa połączeń na nowe lotnisko należy do przewoźników dalekobieżnych, a Koleje Mazowieckie rozwijają sieć regionalną, w tym połączenia do lotniska Modlin.
