Opublikowano: 10 listopada 2026
NASK, państwowy instytut badawczy podległy Ministerstwu Cyfryzacji, uruchomił pierwszy w Polsce klaster obliczeniowy zbudowany z 96 kart graficznych Nvidia B200. Projekt kosztował 30 mln zł i w całości sfinansowało go ministerstwo. Maszyna służy administracji rządowej do wykrywania zagrożeń w sieci, testowania bezpieczeństwa modeli AI oraz treningu własnych systemów sztucznej inteligencji.
Ile kosztował nowy superkomputer NASK i kto za niego zapłacił?
Inwestycja jest warta 30 mln zł. Całą kwotę wyłożyło Ministerstwo Cyfryzacji, a realizatorem projektu był NASK – Państwowy Instytut Badawczy. To jedna z pierwszych tak dużych maszyn obliczeniowych w polskim sektorze publicznym dedykowanych wyłącznie sztucznej inteligencji.
Resort opublikował informację o starcie klastra 23 marca 2026 roku. Dokładnej daty podpisania umowy na zakup sprzętu ministerstwo nie podało.
Jaką moc obliczeniową ma nowy klaster NASK?
Zgodnie z danymi opisanymi przez media branżowe, klaster składa się ze 96 chłodzonych cieczą kart Nvidia B200. Do dyspozycji jest ponad 50 TB pamięci RAM oraz ponad 1 PB przestrzeni dyskowej typu All-Flash NVMe.
To parametry porównywalne z infrastrukturą komercyjnych centrów danych budowanych pod duże modele językowe. Rządowy instytut zyskał własną maszynę do pracy na danych, których nie może oddać w ręce zewnętrznych dostawców chmury.
Do czego rząd wykorzysta klaster NASK w walce z cyberprzestępczością?
Ministerstwo Cyfryzacji wymienia kilka konkretnych zastosowań. Pierwsze to wykrywanie anomalii i zagrożeń w ruchu sieciowym – klaster ma analizować wzorce ruchu, które mogą wskazywać na atak.
Drugie zastosowanie to testowanie bezpieczeństwa samych modeli AI, zanim trafią one do użycia w administracji. Trzecie – rozwój narzędzi do analizy treści oraz prace nad biometrią. Klaster służy również do treningu modeli i analizy dużych zbiorów danych na potrzeby państwa.
Moc klastra nie jest udostępniana firmom zewnętrznym. Pracuje wyłącznie na potrzeby NASK i administracji rządowej.
Czym klaster NASK różni się od planowanej gigafabryki AI Gaia?
Klaster NASK to mała, już działająca maszyna. Gaia to dopiero startujący, znacznie większy projekt europejski z udziałem Polski. Oba pokazują jednak ten sam kierunek – państwo buduje własną moc obliczeniową pod AI, zamiast kupować wszystko u zagranicznych dostawców.
| Parametr | Klaster NASK | Gigafabryka Gaia |
|---|---|---|
| Liczba akceleratorów GPU | 96 kart Nvidia B200 | ponad 1000 akceleratorów |
| Koszt | 30 mln zł | ok. 70 mln euro (ok. 300 mln zł) |
| Finansowanie | Ministerstwo Cyfryzacji | Polska i Unia Europejska (EuroHPC JU) |
| Lokalizacja | NASK | Cyfronet AGH, Kraków |
| Status na listopad 2026 | działa | start 11 maja 2026, rozwój trwa |
| Główne zadanie | cyberbezpieczeństwo, modele rządowe | badania, gospodarka, administracja, środowisko |
Gaia ma dysponować mocą wielokrotnie wyższą od Heliosa, obecnie najszybszego superkomputera w Polsce. Projekt prowadzi konsorcjum 11 instytucji z Cyfronetem AGH na czele, współfinansowane po połowie przez Polskę i UE w ramach programu EuroHPC JU.
Co mówią o projekcie rząd i NASK?
Wiceminister cyfryzacji Dariusz Standerski podkreślił, na czym polega praca nad sztuczną inteligencją: „Trening modeli, analiza ogromnych zbiorów danych, testowanie nowych rozwiązań”. Dodał, że inwestycje obejmują także fabryki AI w Poznaniu i Krakowie oraz rozbudowę mocy obliczeniowej samego resortu.
Władze instytutu podkreślają, że to inwestycja, która przynosi korzyści widoczne od razu, a nie dopiero za kilka lat. Nowy sprzęt trafił do codziennej pracy zespołów badawczych instytutu krótko po ogłoszeniu projektu.
Co to oznacza dla bezpieczeństwa cyfrowego Polski?
Klaster NASK to niewielki, ale konkretny krok w stronę cyfrowej samodzielności państwa. Dane, na których pracuje administracja, nie muszą wychodzić poza infrastrukturę kontrolowaną przez instytut badawczy.
Równolegle rząd inwestuje w większe projekty – Krajowe Centrum Przetwarzania Danych za 1,6 mld zł oraz gigafabrykę Gaia. Razem układają się w strategię: własna moc obliczeniowa pod AI i cyberbezpieczeństwo, nie tylko zakup usług od firm prywatnych.
Źródła
- Ministerstwo Cyfryzacji: Nowa moc obliczeniowa dla polskiej AI – wystartował pierwszy superkomputer NASK
- Ministerstwo Cyfryzacji: Gaia AI – fabryka sztucznej inteligencji powstaje w Krakowie
- Ministerstwo Cyfryzacji: Krajowe Centrum Przetwarzania Danych – 1,6 mld zł na bezpieczną infrastrukturę cyfrową państwa
- PurePC: NASK uruchomił pierwszy superkomputer AI – 96 kart Nvidia B200
Najczęściej zadawane pytania
Ile kart graficznych ma klaster NASK?
Klaster składa się z 96 kart Nvidia B200, chłodzonych cieczą, wspieranych przez ponad 50 TB pamięci RAM i ponad 1 PB przestrzeni dyskowej All-Flash NVMe.
Czy klaster NASK jest dostępny dla firm prywatnych?
Nie. Moc klastra pracuje wyłącznie na potrzeby NASK oraz administracji rządowej – instytut nie udostępnia jej zewnętrznym podmiotom.
Kiedy ma powstać gigafabryka AI Gaia?
Projekt oficjalnie wystartował 11 maja 2026 roku w Akademickim Centrum Komputerowym Cyfronet AGH w Krakowie. Budowa i rozbudowa mocy obliczeniowej mają trwać etapowo.
Ile kosztuje gigafabryka Gaia w porównaniu z klastrem NASK?
Gaia ma kosztować około 70 mln euro, czyli około 300 mln zł – dziesięciokrotnie więcej niż klaster NASK wyceniony na 30 mln zł.
Jakie są inne polskie inwestycje w sztuczną inteligencję?
Ministerstwo Cyfryzacji wymienia również fabryki AI w Poznaniu i Krakowie oraz Krajowe Centrum Przetwarzania Danych o wartości 1,6 mld zł, realizowane przez NASK z udziałem funduszy europejskich.
Czy klaster NASK zastąpi potrzebę budowy gigafabryki AI?
Nie. Klaster NASK to mniejsza, wewnętrzna maszyna instytutu badawczego. Gaia ma być znacznie większą infrastrukturą ogólnokrajową, dostępną dla firm, uczelni i administracji w całej Polsce.
